Bekir Zorba URAY CADDESİ
Yazı Detayı
14 Ekim 2021 - Perşembe 14:52 Bu yazı 117 kez okundu
 
URAY CADDESİ
Bekir Zorba
[email protected]
 
 

“İnsanlar memleketine benzer”

 

  Her şehir başkadır, dinamiktir, yaşar…Halden hale geçer ve yerinde duramaz. Hala adından hiç söz edilmemiş bir şehir var mıdır? Her şehre mührünü vuran sokaklar, caddeler, binalar ve hatta insanlar vardır. Uray Caddesi işte onlardan biridir. Mersin’e mührünü vuran, bir zamanlar şehrin nabzının attığı caddedir orası. Bir zamanlar diyorum çünkü bu günlerde çöküntü bölgesine dönüşen, tarihi kent merkezinin odağı konumundaki Uray Caddesi geçmişteki ihtişamlı günlerini arıyor.

  Gelişmiş şehirler gücünü tarihinden, şehrin dokusundan alır. Geçmişini koruyan şehirler geleceğe emin adımlarla yürür. Eski şehir de denen ve şehrin odak noktasını oluşturan bölgeler, caddeler korunmak ve canlı tutulmalıdır. Mersin şehri, 2000’li yıllarla birlikte Batı yönüne, Mezitli tarafına doğru gelişim gösterdi. Buna Kuzey Mersin’in de katılmasıyla, şehir merkezi günden güne kan kaybetti. Bu sürece merkezde bulunan resmi kurumların taşınması da eklenince, birçok sokak ve cadde terk edilmişlik görüntüsü vermeye başladı. Uray Caddesi de elbette bundan nasibini fazlasıyla almıştır.

  Uray Caddesinin hareketliliği Tanzimat Fermanı’yla başlar (1839). Büyüyen ticaret, iskelelerin cazibe merkezi haline gelmesi, kıyıya yakın olan bu caddeyi geliştirmiştir. Fakat biz bugün, tarihte o kadar geriye gitmeyeceğiz. Yazar Şinasi Develi ile 1930 yılları anlatacağız daha çok.  O dönemler Uray Caddesi ticari hayatın can damarıyken, halkın alışveriş yaptığı  köy-kasaba ticaretinin merkezi ise Yoğurt Pazarı civarıdır.

  Uray Caddesi bugünkü adını 1933 yılında, Belediye isminin öz Türkçesi ‘Uray’ dan alır. Caddede büyük yapılar, iş hanları, tüccarlar, bankalar bulunurdu. Önemli iş hanları; Taşhan, Tüccar Han, Yeni Tüccar Han ve Azak Han idi. Uray Caddesine bir bakıma Mersin bankalar caddesi denmesi de yanlış sayılmaz. O dönemler iki özel bankadan biri olan ve merkezi Karaman’da bulunan Karaman Çiftçi Bankası ve Mersin’in ilk, tek ve son özel bankası Mersin Ticaret Bankası yanı sıra Selanik Bankası, Osmanlı Bankası, Merkez Bankası, Ziraat Bankası da Uray Caddesi üzerindedir. 

  Mersin Ticaret ve Sanayi Odası, Mersin Ticaret ve Zahire Borsası da aynı caddedeydi. En çok İngiltere, Fransa, Rusya, İtalya, Avusturya ülkeleri ile iş yapılırdı. Uray Caddesinde Türkçe kadar ve bazen daha çok Fransızca ve Arapça konuşulurdu. 

  İthalat-İhracat yapan büyük firmalar ve gemi acenteleri da o tarihlerde Uray Caddesi üzerinde faaliyet yürütürlerdi. İstasyondan iskelelere, iskelelerden istasyona ve şehrin muhtelif yerlerine mal taşımacılığı Vagon denilen iki atla çekilen uzun arabalarla yapılırdı. Bu arabaların tekerlekleri zemini parke taş olan caddede ağır yüklerin de etkisiyle kıvılcım çıkartırdı.  

  Develi’nin anlatısına göre; o tarihlerde Mersin’de aç insana pek rastlanmazdı. Dilenciler belediye çavuşları tarafından şehir dışına çıkartılırdı. Zengin cadde sakinleri haftada bir gün aralarında para toplayarak ihtiyaç sahiplerine yardım ulaştırırdı. 1930’lu yıllarda çocuklar, okul tatillerinde esnaf yanında çalışırlardı. Şinasi Develi Uray Caddesi üzerindeki Ergirzadeler ticarethanesinde çalıştı. Sonra, aynı caddede emekli olan babasının açtığı tütün, sigara, damga pulu bayiliği yapılan dükkanda çalışmaya başladı okul çıkışlarında.

  1930’lu yılların ortalarında ulusal gazetelerin ancak üç günde bir geldiği Mersin’de gazetelerin ederi ortalama beş kuruştu. Sıcak yaz aylarında günün belirli saatlerinde seyyar satıcılar buzlu üzüm hoşafı satarlardı. Zengin Uray Caddesi sakinleri yazları yaylalara, İstanbul veya yurt dışına çıkarlardı. Yazıhanelerine güvendikleri iyi yetişmiş, tecrübeli elemanlarını bırakırlardı. İçinde kitaplık ve İstanbul gazetelerinin de bulunduğu Ziya Paşa Kıraathanesi, cadde sakinlerinin dinlenme yeriydi. Tüccar sınıfı buraya okumadan ziyade, tavla oynamaya, nargile içmeye ve de sohbete gelirdi.    

 

 
Etiketler: URAY, CADDESİ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
18 Ekim 2021
YENİ KAOS PLANI İKLİM
60 Okunma.
11 Ekim 2021
İHRACAT RAKAMLARI NE ANLATIYOR
96 Okunma.
07 Ekim 2021
HOŞÇA KAL ABD
89 Okunma.
04 Ekim 2021
BİZİM KÖYDEN İNSAN MANZARALARI
73 Okunma.
30 Eylül 2021
MOTOR
85 Okunma.
27 Eylül 2021
ARKADAŞ DERGİSİ
81 Okunma.
23 Eylül 2021
ALMANYA ACI VATAN
86 Okunma.
20 Eylül 2021
TEKNOFEST
97 Okunma.
16 Eylül 2021
NİHAİ HEDEF ÇİN TİPİ SOSYALİZM
103 Okunma.
13 Eylül 2021
ABD YÜZYILI BİTİYOR
119 Okunma.
09 Eylül 2021
ATİLLA İLHAN’A MEKTUPLAR
109 Okunma.
06 Eylül 2021
MÜSPET YAZI
113 Okunma.
02 Eylül 2021
AKADEMİK YAZI VE H.DULKADİR HASSASİYETİ
105 Okunma.
30 Ağustos 2021
TOROSLARDAKİ KAYIP ÇOCUK
129 Okunma.
26 Ağustos 2021
MDD HAREKETİ MERSİN TOPLANTISI
124 Okunma.
23 Ağustos 2021
IDEF 2021
69 Okunma.
19 Ağustos 2021
DÜNYANIN AYARI KAÇTI
80 Okunma.
16 Ağustos 2021
ÖZÜR DİLEYEN BİRİ VAR
104 Okunma.
12 Ağustos 2021
SONBAHARDA KAPANMAK İSTEMİYORUZ
88 Okunma.
09 Ağustos 2021
MİUS
127 Okunma.
05 Ağustos 2021
BAŞKA AÇILARDAN DA BAKMAK MÜMKÜN
82 Okunma.
02 Ağustos 2021
GEZİ NİYETİNE
130 Okunma.
29 Temmuz 2021
AVUKAT MUSTAFA BEŞKARDEŞ İLE
116 Okunma.
26 Temmuz 2021
SÜREÇ YÖNETEN AKIL
91 Okunma.
23 Temmuz 2021
CUMHURİYET KADINI D.DİLARA YÖRÜK
116 Okunma.
19 Temmuz 2021
NÜFUS MESELESİ
139 Okunma.
15 Temmuz 2021
FİKRİN İNTİHARI
190 Okunma.
12 Temmuz 2021
TURİZMDEN EKONOMİYE
90 Okunma.
08 Temmuz 2021
YENİ SOĞUK SAVAŞ
98 Okunma.
05 Temmuz 2021
MMU MİLLİ MUHARİP UÇAK
308 Okunma.
01 Temmuz 2021
ABİDİN GÜNEYLİ İLE TOPSUZ İĞNE
110 Okunma.
28 Haziran 2021
HAFTA BAŞINDAKİ HAFTA SONU
101 Okunma.
24 Haziran 2021
KIRAATHANEDEN KAHVEHANEYE
107 Okunma.
21 Haziran 2021
İKİ BİN YİRMİ ÜÇ
303 Okunma.
17 Haziran 2021
MERSİN KENT KÜLTÜRÜ DERGİSİ
145 Okunma.
14 Haziran 2021
AŞI
177 Okunma.
10 Haziran 2021
SPİNOZA
143 Okunma.
07 Haziran 2021
TİHA TÜRKİYE’NİN YENİ HAVA GÜCÜ
145 Okunma.
03 Haziran 2021
MERSİN TARİHİNDE KISA YOLCULUK
206 Okunma.
31 Mayıs 2021
ORTA KORİDOR
135 Okunma.
27 Mayıs 2021
DİJİTAL DÜNYA DEVLETİNE DOĞRU
131 Okunma.
24 Mayıs 2021
KÖYLÜM
217 Okunma.
20 Mayıs 2021
SON KALE TÜRKİYE
219 Okunma.
17 Mayıs 2021
CAMDAKİ KIZ
217 Okunma.
14 Mayıs 2021
İYİ BAYRAMLAR DEMEDEN ÖNCE
153 Okunma.
10 Mayıs 2021
SURİYELİ MESELESİ
240 Okunma.
06 Mayıs 2021
KARMACA
167 Okunma.
03 Mayıs 2021
GÖKTUĞ PROJESİ
185 Okunma.
29 Nisan 2021
SÜREĞEN MUTSUZLUK
256 Okunma.
26 Nisan 2021
AKREBİN KISKACINDA
256 Okunma.
22 Nisan 2021
ŞİNASİ DEVELİ’NİN KALEMİNDEN- BİZE KALAN ANILAR
139 Okunma.
19 Nisan 2021
YENİ KOMŞUMUZ ÇİN
173 Okunma.
15 Nisan 2021
GRAFEN DÜNYAYI DEĞİŞTİRECEK MATERYAL
235 Okunma.
12 Nisan 2021
İSTANBUL KANALI
250 Okunma.
08 Nisan 2021
BAŞARILI BİR GİRİŞİMCİLİK ÖRNEĞİ
205 Okunma.
05 Nisan 2021
İNSANLIK NEREYE…
192 Okunma.
01 Nisan 2021
ASELSAN
332 Okunma.
29 Mart 2021
HEDEFTE ULUS DEVLETLER VAR
254 Okunma.
25 Mart 2021
MİLLİ GÖRÜŞ
227 Okunma.
22 Mart 2021
YAZIDAKİ USTALIK
353 Okunma.
18 Mart 2021
HEGEL
178 Okunma.
15 Mart 2021
VİRÜSSAVAR
218 Okunma.
11 Mart 2021
GELECEĞİN SAVAŞI
219 Okunma.
08 Mart 2021
GÜÇ VE KAYNAK TRANSFERİ
174 Okunma.
04 Mart 2021
ADANMIŞ HAYAT
338 Okunma.
01 Mart 2021
FİZİKÇİ GENÇLER VE AKKUYU SANTRALİ
283 Okunma.
25 Şubat 2021
J.J. ROUSSEAU
217 Okunma.
22 Şubat 2021
ULAQ SİDA MAVİ VATAN’DA
262 Okunma.
18 Şubat 2021
DOMATES BİBER PATLICAN
188 Okunma.
15 Şubat 2021
RÖVANŞİST TOPLUM
172 Okunma.
11 Şubat 2021
TÜRKİYE’NİN UZAY PROGRAMI
165 Okunma.
08 Şubat 2021
SALGINDA BİRİNCİ YIL
171 Okunma.
04 Şubat 2021
GÜVENLİKTEN BAĞIMSIZLIĞA
185 Okunma.
01 Şubat 2021
MAYINLI TARLA
234 Okunma.
28 Ocak 2021
TÜRKSAT
266 Okunma.
25 Ocak 2021
PRAGMATİST BAŞKAN MUSTAFA ALPAR
347 Okunma.
21 Ocak 2021
MTSO BAŞKANINDAN
207 Okunma.
18 Ocak 2021
İSLAM EKONOMİSİ KİTABI
192 Okunma.
14 Ocak 2021
MACHİAVELLİ- MAKYAVEL
181 Okunma.
11 Ocak 2021
UMUMİ MANZARA
191 Okunma.
07 Ocak 2021
SADECE YİĞİTLİK YETMEZ
165 Okunma.
04 Ocak 2021
GÜLER YÜZLÜ KAPİTALİZM
184 Okunma.
31 Aralık 2020
2020’Yİ UĞURLARKEN
180 Okunma.
28 Aralık 2020
ÇİN’İN BATI’YA AÇILAN KAPISI
185 Okunma.
24 Aralık 2020
VOLTAİRE
188 Okunma.
21 Aralık 2020
BİR KUŞAK BİR YOL
212 Okunma.
17 Aralık 2020
MUCİZEVİ CEVHER
221 Okunma.
14 Aralık 2020
ÇİN İŞKENCESİ
216 Okunma.
10 Aralık 2020
MİRAS KALAN LAİKLİK
284 Okunma.
08 Aralık 2020
CORONA TOPLUMU BÖLDÜ
188 Okunma.
03 Aralık 2020
ARİSTOTELES
205 Okunma.
30 Kasım 2020
KATAR KATAR
174 Okunma.
26 Kasım 2020
İNSANDAN DEVLETE
183 Okunma.
26 Kasım 2020
BÜYÜK SIFIRLAMA
183 Okunma.
13 Kasım 2020
ELEKTRİKLİ GELECEK
186 Okunma.
09 Kasım 2020
BİR HAYAT MEMAT MESELESİ
188 Okunma.
07 Kasım 2020
MEDİKAL DİKTATÖRLÜK
207 Okunma.
02 Kasım 2020
CUMHURİYET
180 Okunma.
29 Ekim 2020
KARA KUTU
464 Okunma.
26 Ekim 2020
EHVENİŞER
185 Okunma.
23 Ekim 2020
DESCARTES
425 Okunma.
19 Ekim 2020
EK DOĞALGAZ REZERVİ
193 Okunma.
15 Ekim 2020
TARIMA ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
234 Okunma.
12 Ekim 2020
EMEKÇİ YAZAR SÜLEYMAN ÇELİKCAN
175 Okunma.
09 Ekim 2020
YAKIN GELECEKTE İHA’LAR NEYE DÖNÜŞECEK?
221 Okunma.
05 Ekim 2020
İHA-SİHA-TİHA
272 Okunma.
01 Ekim 2020
GÜR OSMAN BAŞ
247 Okunma.
28 Eylül 2020
ASYA ÇAĞINA GİRİLDİ
189 Okunma.
26 Eylül 2020
PLATON
295 Okunma.
Haber Yazılımı